Considerˆ®d che u riconoscimˆ®nt dla dignitˆÝ cla riguˆ®rda tot i mˆ©mbri dla famˆ®ia umˆ®na e di su dirˆ©t, cumpagn e irrinunciabli, e costituˆ©s e' fundamˆ®nt dla libertˆÝ, dla giustizia e dla pˆ®sa te mand;
Considerˆ®d che la negazioun e el disprˆ®z di dirˆ©t umˆ®n i ˆÝ port ma gist d'inciviltˆÝ che i ufˆ®nd la cuscinza dl'umanitˆÝ, e che la cunquˆ©sta d'un mand duvˆ® che al persouni al goda dla libertˆÝ at parola e at credo (foida) e dla libertˆÝ da la paura e da e' bsagn, l'ˆ® stˆ® proclamˆ®d cumˆ® la piˆ¾ granda aspirazioun dl'om;
Considerˆ®d che l'ˆ® indispensabli che i dirˆ©t umˆ®n i sia difois da lˆ®gi, se u s vˆ¾ evitˆ® che l'om u sia custrˆ®t a ricora, cumˆ® utma pusibilitˆÝ, m'la ribelioun countra la tirania e l'opresioun;
Considerˆ®d che l'ˆ® nicisˆ®rii lavurˆ® prˆ¨ u svilˆ¾p ad relazioun d'amicizia tra toti al Nazioun;
Considerˆ®d che i popli dli Nazioun Unidi iˆÝ ribadˆ¨ tu Statut la su foida ti dirˆ©t umˆ®n fondamentil, tla dignitˆÝ e te valour dla persouna umˆ®na, tl'uguaglienza di dirˆ©t dl'om e dla dona, e i ˆÝ decis da lavurˆ® prˆ¨ e' prugrˆ®s suciˆ©l e prˆ¨ un migliour tenour ad vita t'na libertˆÝ piˆ¾ granda;
Considerˆ®d che i Stˆ®d dli Nazioun Unidi i s'ˆ® impegnˆ© a lutˆ®, sla colaborazioun dli Nazioun Unidi stˆ®si, prˆ¨ u rispˆ®t e l'oservˆ®nza universˆ®la di dirˆ©t umˆ®n e dli libertˆÝ fondamentˆ®li;
Considerˆ®d che una concezioun unitˆ®ria at stˆ¨ dirˆ©t e at stˆÝ libertˆÝ la ˆ® fondamentˆ®la prˆ¨ la completa realizazioun at tot stˆ¨ impˆ©gn;
L'ASEMBLEA GENERELA
la proclama
la presˆ®nta dichiarazioun universˆ®la di dirˆ©t umˆ®n cumˆ® ideˆ©l comun da cunquistˆ® da tot i popli e da tot al Nazioun,s'u scop che ogni individui e ogni urganismi dla societˆÝ, tnˆ©nd sempra presˆ®nta stˆÝ Dichiarazioun, u s'impˆ®gna a lavurˆ®, s'l'insegnamˆ®nt e s'l'educazioun, prˆ¨ u rispˆ®t at stˆ¨ dirˆ©t e at stlˆ¨ libertˆÝ e ad garantin, mitˆ©nd in ˆÝt iniziativi sempri piˆ¾ numerousi at caratri naziunˆ®l e internaziunˆ®l, l'universˆ®l e concrˆ©t riconoscimˆ®nt e rispˆ®t, tent tra i popli di stˆ©s Stˆ®d mˆ©mbri, quant tra quˆ©i di teritˆ¾ri che i ˆ® sotopost mla su giurisdizioun.
Tot j essˆ®ri umˆ®n i nˆÝs lˆ©bri e cumpagn in dignitˆÝ e dirˆ©t. Lou i ˆ® dutid ad rasoun e ad cuscinza e i ˆÝ da operˆ®, ognun ti cunfrunt at ch'j ilt, sa sentimint ad fratelˆ®nza.
Ogni persouna la ˆÝ da beneficiˆ© at tot i dirˆ©t e at toti al libertˆÝ proclamid tla presˆ®nta Dichiarazioun, sˆ®nza alcuna distinzioun prˆ¨ rasoun ad raza, ad culour, ad sesso, ad lˆ®ngua, ad religioun, ad idea pulˆ©tica e upinioun divˆ®rsi, ad nazionalitˆÝ o suciˆ©la, ad richˆ®za, ad nascita o ad qualsiasi ˆ©lta cundizioun.
Nisuna distinzioun la sarˆÝ stabilida tnˆ©nd count du stˆ®d pulˆ©tich, giurˆ©dich o internaziunˆ®l de paiois o del teritorii me quale una persouna l'aapartˆ®n, c'u sia quest indipendˆ®nt, o c'l'ˆ®pa una aministrazioun fiducˆ®ria, o c'un sia autonomo, o c'u sia sugˆ©t ma qualsiasi tip ad limitazioun ad sovranitˆÝ.
Ogni individuo l'ˆÝ dirˆ©t ma la vita, m'la libertˆÝ e m'la sicurˆ®za dla propia persouna.
Nisuna persouna la putrˆÝ ˆ®sa tnuda in stˆ®d ad schiavitˆ¾ o ad servitˆ¾; la schiavitˆ¾ e la trata di s-cˆ©v al sarˆÝ pruibidi sata qualsiasi fourma.
Nisuna persouna la putrˆÝ ˆ®sa sotoposta m'la tortura o ma un tratamˆ®nt o punizioun crudeli, disumˆ®ni o degradˆ®nti.
Ogni individuo l'ˆÝ dirˆ©t, at tot e' mand, m'u riconoscimˆ®nt dla su personalitˆÝ giurˆ©dica.
Tot i ˆ® cumpagn davˆ®nti m'la lˆ®gia e i ˆÝ dirˆ©t, senza discriminazioun, ma una uguˆ®la protezioun da pˆ®rta dla lˆ®gia. Tot i ˆÝ dirˆ©t ma una uguˆ®la protezioun countra ogni discriminazioun c'l'ˆÝ sia cuntrˆ®ria m'la presˆ®nta Dichiarazioun cumˆ® countra ogni incitamˆ®nt m'la discriminazioun stˆ®sa.
Ogni persouna la ˆÝ dirˆ©t ma una concrˆ©ta pusibilitˆÝ da fˆ® ricours ma tribunil competint countra ˆÝt che i neghˆ©s i dirˆ©t fondamentil riconosciud ma ˆ®sa stˆ®sa dala costituzioun o da la lˆ®gia.
Nisuna persouna la putrˆÝ ˆ®sa arˆ®stˆ®da, tnuda in prisoun o esiliˆ©da arbitrariamˆ®nt.
Ogni persouna la ˆÝ dirˆ©t, in pusizioun ad tutˆ®la uguagliˆ©nza, ma una giosta e poblica udienza davˆ®nti m'un tribunˆ®l indipendˆ®nt e imparziˆ©l, s'u scop da determinˆ® i su dirˆ©t e i su duvir, e in piˆ¾ da determinˆ® la fundatˆ®za ad qualsiasi acusa penˆ®la c'la j venga rivolta.
Nisuna persouna la putrˆÝ ˆ®sa sotoposta ma interferenzi arbitrˆ®rii tla su vita privˆ®da, tla su famˆ®ia, tla su chˆ©sa, tla su corispondˆ©nza, nˆ© ma lesioun du su unour e dla su reputazioun. Ogni persouna la ˆÝ dirˆ©t da ˆ®sa difoisa dala lˆ®gia countra al sudˆ®ti interferinzi o lesioun.
Ogni persouna la ˆÝ dirˆ©t m'la libertˆÝ ad pensiir, ad cuscinza, e ad religioun; st'el dirˆ©t e cumprˆ®nd la libertˆÝ ad cambiˆ© religioun e ad cambiˆ© credo, e la libertˆÝ ad manifestˆ®, singolarmˆ®nt o insˆ®n sa elta gˆ©nta, e sia in poblich che in privˆ®d, la propia religioun o e' propii credo tl'insegnamˆ®nt, tli pratichi, ti gist religius e tl'oservˆ®nza di rituel.
Ogni persouna la ˆÝ dirˆ©t ma la libertˆÝ d'opinioun e d'espresioun cumprois el dirˆ©t da no ˆ®sa molestˆ®da prˆ¨ la propia upinioun e quˆ®l da ciarchˆ©, ricˆ©va e comunichˆ© infurmazioun e idˆ®i usand tot i mˆ®zi e senza riguerd ma cunfoin.
Ogni persouna, cumˆ® pˆ®rta integrˆ®nta dla societˆÝ, la ˆÝ dirˆ©t mla sicurˆ®za suciˆ©la, nonchˆ® mla realizazioun atravˆ®rs u sforz naziunˆ®l e la cooperazioun internaziunˆ®la e in armonia sl'organizazioun e al risoursi ad ogni Stˆ®d, di dirˆ©t economich, suciˆ©l e culturil indispensabli m'la su dignitˆÝ e m'u lˆ©bri svilop dla su personalitˆÝ.
Ogni persouna la ˆÝ dirˆ©t m'u ripos e m'el temp lˆ©bri, tnˆ©nd count ad conseguˆ©nza d'una giosta limitazioun dli ouri 'd lavour e ad ferie retribuidi.
Ogni persouna la ˆÝ dirˆ©t m'un ourdni suciˆ©l e internaziunˆ®l te quale i dirˆ©t e al libertˆÝ proclamid tla presˆ®nta Dichiarazioun i posa ˆ®sa completamˆ®nt realizid.
Nisuna pˆ®rta dla presˆ®nta Dichiarazioun la pˆ¾ ˆ®sa interpretˆ®da tu sˆ®ns da arughˆ©s, da pˆ®rta d'un qualsiasi Stˆ®d o grop o persouna, un dirˆ©t da esercitˆ® un'ativitˆÝ o da mˆ®ta in at un'azioun c'la ˆ©pa u scop da prevarichˆ© di dirˆ©t o dli libertˆÝ proclamid tla Dichiarazioun stˆ®sa.