Universal Declaration of Human Rights - Jola-Fogny (Diola)


FAJUUMENUMI SIDRUWAAS SATI ANAU

WANDOMI :

Yˆ‚neni aat mati faŋaaf fati anau di sidruwaas soola, san umaje sirere di saasu ban poop sisofut di uceen soo silakom fujuumaf fati di malegenam, di kairaay di dˆ†niaay bˆ†rom ;

Yˆ‚neni jaat anau nasonsoŋ mati kˆÝmanjaataak di eˆ±oosey sidruwaas sati anau soo siŋarulomi mˆÝkojiam, ban malegen munkul mujawulojaw di dˆ†niaay man Anoosan muŋooleŋoolen usanken man sˆ†umimi nusof man sˆ†umimi, nupak di mˆÝkooleniam di bugaalab ;

Yˆ‚neni jaat mati sensen man aakemmi mofam apooy sidruwaas sati anau, takumŋarul anau tuuˆ±ool eri manakaan wajakut ;

Yˆ‚neni jaat mati kˆÝliŋen bapaalaay bati sˆ‚sukas jajak;

Yˆ‚neni jaat di kabaatak kati dˆ†niaay bˆ†rom, bukanak kulanlaaˆ± kˆ†yiisen mankusofumi sidruwaas sati anau di faŋaaf fati anau di malegenaam mati anan di kare'enak bˆ†rom aniine di aseek ban poop kujunjuum burok man mati anau mujaw fˆ°culey;

Yˆ‚neni jaat mati sˆ‚sukas sˆÝndomi soo di "Organisation des Nations Unies" sijunjuum ejuum yati sidruwaas sati anau di dˆ†niaay bˆ†rom sikaani.

Yˆ‚neni jaat mati sidruwaas sati anau kankaan waaf wˆ°amak wˆ°riiŋe ejuum man wasankeniˆ±aa ukaani.

Asambule Seneraa1

Esosof mati furimaf ufe fujuumenumi sidruwaas sati anau kankaamn waaf wajake mˆ°amak bee bukanak bˆ†rom di sˆ‚sukas bˆ†rom. Moo kaane jajak man bukanak di sˆ‚kafaas kujuum mankuliŋenufo di kˆ†yiisenufo kuˆ±iilak ˆ±atimkaraŋ mukaanaam moomu bˆ†rom eˆ±esey maapi kaanimi man dˆ†niaay bˆ†rom ˆ©yinen di ekaan siluwaas soosu nen mansiregumi eeno.

Fujuum 1

Bukanak bˆ†rom nan kuwolimi kurere kererer di waafaw bˆ†rom. Kubabaj poop bˆ†yejet di karampenoor.

Fujuum 2

Anoosan nababaj sidruwaas soosu bˆ†rom; bajut aseek bajut ˆ°niine, bajut an ati kansanken kˆ†bˆ†to, bajut an ati kapongol kˆ†buto, bajut paarti ˆ©buto, bajut an abaji di muceen benen bajut rˆ„ kˆ°pajul kuceen kati pˆ„1itik kati luwa mba kati ˆ©suk, yabaje faŋaaf fooliyo mba ebajut.

Fujuum 3

Anoosan nababaj druwa ebaj fuyiifaf foola, ebaj kapooy kati faŋaaf fool a di kaano nen man amaŋumi eeno.

Fujuum 4

An letalako amiikeel ati akeen, letarok bee akeen; ban poop miikeliyaay di kanoomen kati kumiikeel fˆ‚renifiren.

Fujuum 5

Bajut katoorandiŋ an; an lˆ©tassuutukeni.

Fujuum 6

Anoosan oomu di druwaay yoola banooban ban ammi.

Fujuum 7

Luwaay ere'en re'en bukanak bˆ†rom anoosan nababaj kapooyak kˆ°konak kati luwaay. Anoosan nababaj kapooy mba mukaanaay mˆ°luse furimaf ufe.

Fujuum 8

Anoosan nuŋooleŋoolen ulamandi furim mba mukaanaay mˆ°luse sidruwaas soosuˆ±a san umanjumi luwaay eseneso.

Fujuum 9

An letuŋoolen ulaaf an manusofool, nukulool mba nukesoorool.

Fujuum 10

Anoosan nubabaj druwa kˆ°yiisen di bantabaay wabajimi tiribinaal yan umanje elaaˆ±ut di anoosani yooyu eje'em bee efeley.

Fujuum 11

  1. Luwaay yoone an anoosan kurege oo akaane mˆ°taaˆ±iye kulaafoolaaf bee funakaf fati kˆ‚itiyey yˆ‚iseni jaat wakaanumi mankoone akila akaane oo babajerab kujuumak koola.

  2. An leekukulool mati waaf wan umanje nan ukaanumi ulakout wˆ°taaˆ±iye di luwaay di poop an letakaanool saariyoŋ yawuuje yawarin ekaani.

Fujuum 12

An uwarut unoken di mukaanaam mati an, sˆ‚ndaay yati an, mba tan tati an mba nuyenten faŋaaf foola mba nukajen kajamaak koola. Luwaay epoopooy anau di waafaw bˆ†irom.

Fujuum 13

  1. An anoosan nababaj druwa ejaw ban sˆ†umoomi di ekin ban sˆ†umoomi di ˆ©sukey yoola.

  2. Anoosan nababaj druwa ˆ©pur mof haani moola di elaaˆ±ul nan sˆ†umool.

Fujuum 14

  1. Nan tˆ°aˆ±imi anoosan nuŋoolene ujaw ˆ†gongoto do mof mˆ†buto.

  2. Letuŋoolen ubaj kˆ°gongoto kukila lako jaat nububuj an.

Fujuum 15

  1. Anoosan nubabaj druwa ebaj mof miiya.
  2. An letaŋoolen ˆ°firen an mˆ©e ebaj mof moola mba ˆ©pur di moo.

Fujuum 16

  1. Akambaani di ajaŋa kˆ°riiŋe bˆ†yebo Kuŋooleŋoolen kuyaboor mankubaj kuˆ±iil bˆ°pajuloorut sisiiw mba sˆ‚suk mba buŋarab. Kurere di kayaboorak di bˆ†yebaab di ebaney yoolibo.
  2. Bˆ†yebaab mambukaan, kuyabooraak kujamoor.

  3. Bukanak kakinum di kaakemmi mofam kuwawar kupooy fiilaf falakomi fufaaraf fati kalakaak.

Fujuum 17

  1. Anoosan, nababaj druwa ebaj waaf woola fˆ†ko'ol mba wan kunampoore di kupaalool.

  2. An letuŋoolen ubot fubaj fati ata fo di mˆ©e.

Fujuum 18

Anoosan wuniwun, manubaj kawonoor kiiya, ejuk yiiya di buŋar biiya, sˆ†umi jaat nuŋoolene ˆ†ruuŋ mba nˆ†je'etum buŋarab biiya tˆ‚yaŋaraay nen man bucceŋum eeno.

Fujuum 19

Anoosan nababaj druwa, ebaj kawonoor kiiya di kˆ°yiisen ko nen manumaŋumi eeno.Yoo elakomi an awarut ajaakali ebaj siwonoor soola. Naŋooleŋoolen ayab kurim mba siwonoor san aŋoolene afasiken dˆ„o ˆ©sukool mba tˆ‚yaŋ.

Fujuum 20

  1. Druwaas ewuwun anoosani manajuumen kˆ°mit mba kˆ°fa yati kˆ°suumaay.
  2. An letuŋoolen unoken an di kˆ°fa yanamaŋut.

Fujuum 21

  1. Anoosan nuŋooleŋoolen ulako di fujuum fati mukaanaam mati mofam miiya mba nubaj kan ˆ†fojule kaje'e beet ejuumi.

  2. Anoosan nuŋooleŋoolen ubaj fujuum di mukaanaam mati mofam miiya.

  3. Kamaŋak kati bukanak koo kukiimi sembaay yati kaakemmi mofam. Kamaŋak kukila woteey ˆ©yiisenemi ko. Moo kaane woteey ekila ewawar ebaj waati di waati.

Fujuum 22

Anoosan tan ukinumi sensen manubajuto kayeraay yoola. Kayeraay yooyuˆ±a ˆ©jowumulojowum di sidruwaas sati fubajaf di sati tan akinumi di sati mukaanaam moola. Kayeraay yooyu an aŋoolent ˆ°bajaatiyo; moo kaane ˆ©sukoo ˆ©suk enampoonampoor di sˆ‚suk saasu man kayeraay yooyu ekila ebajo.  

Fujuum 23

  1. Anoosan nababaj druwa ebaj burok bˆ°suumoo.

  2. Bajut aseek bajut ˆ°niine anoosan aroke burok nababaj druwa mankucaamool bacaam bare'e nan burokab banakaanumi.

  3. Anoosan ammi di burok kuwawar kucaamool yaj manaŋoolen acookoor sˆ‚ndaay yoola, naŋoolen abaj kayere di faŋaaf foola.

  4. Anoosan nababaj druwa kajuumen fujum fati kurokaak, naŋooleŋoolen en poop ˆ°nokendo mankumak aajaay.

Fujuum 24

Anoosan nababaj druwa ebaj kunak kati kayoolo, kati fˆ†raar. Waatay yati burokab ewawar erewoor ban di ebaj waati yati kayoolo ban pankucaam bukanak.

Fujuum 25

  1. Anoosan nababaj druwa wˆ°koyume bee akila, bukanak koola, furiaf waˆ±aw di tan akinumi wawar jak. An mˆ°suumaati mubaje nen kˆ°sumut nen an ataool ˆ°jime mba an eluupool efumoe. Bukanak kuwawar kurampenool.

  2. Mudeenanaam di kuˆ±iilak kuwawar kubaj kˆ°kaanum di karampen kˆ°amak. Kuˆ±iilak bˆ†rom "Kabaji di kayaboore mba kayaboorut" kure'e. Koo bˆ†rom kuwawar kubaj kacookoor kajake.

Fujuum 26

  1. Anoosan nababaj druwa kakaraŋ;  an awarut acaam kakaraŋ .Aˆ±iil nawawar akaraŋ bacaamut waafowaaf kakaraŋ kati siteginikas di kati burok kuwawar kˆ†kambuli di bukanak bˆ†rom. Silekoolas sˆ°amakas poop bajut kˆ°fajul.

  2. Nafaay yati kakaraŋak yoo eenom majakaam mati anau di faŋaaf foola. Kakaraŋ kujunjuum fujuum fati epooy sidruwaas sati anau; yoo yˆ°koney ebenenbenen bapaalaab di mof majuupoe di tutooraay yati mof majuupoe di sisiiw sajuupoe di bukan kanaamut di uŋar di wanoosan wakaanimi man kayeraay elako di dˆ†niaay.

  3. Kubajaak kati kuˆ±iilak koo koote kanoken kuˆ±ooliil di kakaranŋ kan koo kumanŋumi.

Fujuum 27

  1. Anoosan nababaj druwa ekaan mukaanaam mati bukanool, naˆ±es mammujaw fˆÝcul mammunafaool.

  2. Anoosan ajoonene waaf mba naciik waaf, luwaay ewawar eppooyuwo.

Fujuum 28

Anoosan nababaj druwa man majoone mulako di mofool di dˆ†niaay maje'e bee ekaan man siluwaas sammi di kaytak uke siŋoolen sirok jak.

Fujuum 29

  1. Anoosan nawawar anafa kan kukinoorumi, bukoo keb kuŋoolene kurampenool man moola mujaw fˆ°cul.

  2. Man kakinoorak kˆ†suum, babaj luwa yajuumeni mati mati manemat sidruwaas soola di mukaanaam mati bukanak an anoosani sidruwaas soola di majakaam moola murelore tan maamu mati aamu mutooŋumi.

  3. Sidruwaas di siluwaas san ujukulaaˆ±a siwarut sˆ‚pur di wan sˆ‚sukas sati "Nations Unies" sisofumi.

Fujuum 30

Waaf ˆ†leero di kayitak uke wan umanje an mba bukan mba mof muŋooleŋoolen mˆ†jowum to mammukajen sidruwaas di siluwaas sˆ°ndomi kayitak asambule seneraal yati ˆ„ni ˆ©yinenyinenuko eban di ˆ©purenuko di burokab booliyo n¬ƒ 217 (III) bati fuleeŋafu fati desambuur nan fubajumi kunak uˆ±en di emitey 1948.


© The Office of the High Commissioner for Human Rights

OHCHR-UNOG
8-14 Avenue de la Paix
1211 Geneva 10, Switzerland

+41 22 917-9000
udhr@ohchr.org