Universal Declaration of Human Rights - Gonja ()


DURNYA KIK BE KEYILI KPRA TA LA DIMEDI KIK BE KUMU SO BE ASHYE N MOBE KASHINTE AKPA

ASHEFSO

Kepin n kemakura, dimedi be eyilikpa n mobe kumu so be ashe e la mobe kashinte n eyur-wushi be egbel-tulwase.

Ked n kekpla dimedi be kashinte ere so e naa bra barkn, a duu mfra lubi dimedi be kumu to, n na shi n durnya to dimedi bu kebaa malga ylyla, ebrshu, kayei-yei n kany kii ashe kpakpa so bebolpo kut.

Ku daga fan awura-she be mbra ka bee ku dimedi be kashinte n sa maa shi n eko maa kini mo barkasa nko a nya mo.

A daga ketei efuli-ana be kakurwe kelepo so.

Yunatd Neshin be baasa sa yrda kawol to ta a la baasa be kashinte-kpra n bumode eyilikpa n bu ti tei bumobe kachena n kebawt lla be akpa so.

Efuli-ana n a w knkowole ere to b nta fan ba p abar be nsher to n nya bunya n kemakur kashinte ere to.

Ekama be kepin kashinte n kumu so be ashe ere e la demu kpra n ku bee ch to n tei nta ere so. Naniere, kumo so.

Durnya kik be nshr gbo nna yili dimedi kik be kumu so be ashe n kashinte ere.

Amuso, Kamalga ere to

BEE INI FAN "GENERAL ASSEMBLY" BEE

Ka ekama fan kayili n kuw kawol ere to la amo n a bee wr anfaani nsa ekama mo ne ew efuli nna so. Ekama nta n-ya mata durinya kik be mmalga yiliso so. Adaga efuli kik eshuli n sa kamalga mo n kuw kawal ere to nta kumo nki kapat nsa anye. Nsa n kamalga ere eluri efuli kik nn: epei petkpa, epei-trkpa, banaso, jisaso kus n adaga anye kik ewur nna ela.

Demu 1

Bu kurwe dimedi kik mobe kumu so, n mobe, eyilikpa, keshe n kashinte ma kr eko pey to. Nyinpela sa dimedi kik lakal n mfra fan bu chena abarso kelepo so.

Demu 2

Ekama k ekpa ta a la kashinte ere kik n kumu so be ashe n a w keyili kpra ere to n nkpito kik ma wt ashi yiri, kawol be ndu li, kenyn/keche, ngbar, ebr shu, kumu be kekeni nko lakal ko, efuli so nko kebawt be ekpa so, kapit, kakurwe nko eyililkpa ko be kabaso.

N na tii so, nkpito kik e sa ma wt ta a y kumu be kekeni to, demu-ji to, nko efuli n fo shi be eyilikpa durnya to n lo be efuli nna suwe kumo kumu a keni kumo kumu so, nko efuli ko e naa keni kumu so ekpa ko so.

Demu 3

Ekama k kashentee n mobe efute n mobe kumu be keku.

Demu 4

A ma daga n eko e baa w kenyanya nko kanya to. Kenyaya, kenya-t n kenya-fa be ekpa kama so daga ku ju.

Demu 5

A ma daga bu ka nya eko nko n wt mo ebasa to, nko n gberge mo kusoe.

Demu 6

Ekama k kashinte, kapl-kama n e w n bu pin fan esa e la mo mbra be ekpa so.

Demu 7

Ekama na la kukowule nna mbra be ekpa so, a daga n mbra na e ku ekama n nkpito ma wt.

Demu 8

Ekama k kashinte n bu yolge mo ashi efuli na be demu-ji akpa n e ya d kashinte kpra n mbra yili mo nna so.

Demu 9

Ekama ma daga n bu p mo jiga-jiga so, nko n bu tii mo ebu nko n ju mo jiga-jiga so.

Demu 10

Ekama k ekpa n edemu-ji kpa n a w amobe amu so, a maa kpi to na n a mige mo to nn n jama kik e nu ta a la mobe kashinte, ashe daga so n kusoe gberge n ba sa mo.

Demu 11

  1. Ekama n bu fa fo, fo k kashinte n fo keni kefa nna, am bu ji na mbri fo mbra be ekpa so jimaa to n fo ma ti ch fo kn.
  2. A ma daga n bu fa ekama nkpal keshe n ku ma daga kusoe gberge so ashi efuli na nko efuli-ana kik be mbra so, sa n e wr la be keshe na. A ma na daga n bu gberge esa kusoe n ku baa ch kumo n bu junkpar n sa mo sa n e wr lo be keshe nna.

Demu 12

A ma daga n fo luri fo barkasa be ashe to jigajigaso, mo dawule, mobe keyale nko mobe kebaya akpa, nko n fo tige fo barkasa be jilma n mobe eyilikpa so. Ekama k kashinte n mbra na e ku mo ashi baasa be kebaa luri mobe ashe to n ketige nko nduw mobe jilma so.

Demu 13

  1. Ekama k kashinte n e baa nite mobe kumu so ylyla n na ti chena mobe efuli so.
  2. Ekama k kashinte n e ler efuli kik so, n mobe efuli so gba n na ti m bta m ba mobe efuli so.

Demu 14

  1. Ekama k kashinte n e y efuli ko so n ya mlwe mobe kumu.
  2. N bu fa esa kumobe ekpa so nkpal ashu lubi n e maa li efuli na be kumu be kekeni be ekpaso nko ashe n a bee d knkowule be mbra na so, le be kashinte ma wt.

Demu 15

  1. Ekama k kashinte n e shi efuli ko so.
  2. A ma daga kekini eko mobe efuli so be keshi jiga-jiga nko n kini mobe kechrga efuli n e shi na so.

Demu 16

  1. Benyn n beche ya bul, bu k kashinte n bu kil n ta kana n sh maa ku bumo fan yiri, efuli n bu shi na so, nko kanan baa bunya ebr. Bu k kashinte kowule ashi kakil to n kakil gbei so to.
  2. P n baasa e kil abar, a daga n bumo-wura-ana be kenyi kik e baa w kakil na to.
  3. Kana la ebr so be keshe na n naa la baasa to be katu junkpar po n a daga n jamaa n efuli kik e baa ku kumo.

Demu 17

  1. Ekama k kashinte n e baa k mobe kumu so be kapit nko mo n mo bra-ana.
  2. A ma daga kepuni nko m mn eko mobe kapit.

Demu 18

Ekama k mobe kumu so be mfra be kashinte, lakal n kanan e bee bunya ebr. La be kashinte tii mobe kechrga kanan e bee bunya ebr nko mobe yrda, n mobe kumu so be keshu ebr-shu mo nawule nko mo n mo bra-ana.

Demu 19

Ekama k mobe mfra n kamalga be kashinte. La be kashinte tii kumu so be mfra be kef n sh maa ku mo, e naa k mobe kashinte n e fin, n nya nko n sa kebaya n lakal ekpa kik so n mbarga kik ma wt.

Demu 20

  1. Ekama k mobe kashinte n e ba w kagbenewushi be nshr to.
  2. Bu maa nya eko a wt nshr ko to.

Demu 21

  1. Ekama k kashinte n e baa w efuli so be awura-she to mo gbagba nko n bu lara ba sa ylyla so n bu yili bumo be ntilemu.
  2. Ekama k kashinte n eji mobe efuli so be kusn ku la ekama pey be tun kanan eko gba bee ji kumobe tun nna.
  3. Baasa be aparshe a daga a ka la awura-she be egbel tulwase la be aparshe daga n a shi sa sa be knk be kel kashinte be ekpa so n naa la ekama be keshe n baa l knk nna kegblanto nko kumo n ku b knk be kel be mbra so.

Demu 22

Fo kama n fo w baasa to, fo k kashinte n baasa e ku fo, a daga n fobe efuli so n efuli-ana kik ka p abar be kashr to, efuli-ana be keblase to n amobe kapit be albarka to n fo nya eyilikpa n nakur n ku daga fo dimedi n dankare be ekpa so.

Demu 23

  1. Ekama k kashinte n e shu kushu, n e fin mobe kumuso be kepar ke Kushu n na shu kushu mbra be ekpa so n na ku mobe kumu ashi ketase fulo to.
  2. Ekama k kashinte n bu ka mo kakka kowule n kushu kowule n nkpito kik ma wt.
  3. Ekama k kashinte n e ji mobe kushu be tun, mo nawule nko mo n mobe keyale n e naa w kebawt n ku daga dimedi, n na fin kechto ko n ku daga ashi baasa kut.
  4. Ekama k kashinte n e baa w beshumpo be knkowule to n bu baa ku mobe aparshe.

Demu 24

Ekama k kashinte n e wushi ashi mobe kushu akpa n mobe ketase fulo to, kushu na be jeman e sa ma p eshumpo na so n e na nu ebel ashi sa sa be ewushi n ku k kakka.

Demu 25

  1. Ekama k kashinte n e ba w kebawt lla to, mo n mobe keyale, ta ala eyur be alemfia, ajibi-ji so, as-buuso, kowu chena so to n kus kama n ku la jamaa pey, e naa k kashinte n e ku mobe kumu sa n e ma naa w kushu to, n e ka w kul to, n kekulwu to, n kenimu to nko kebawt ko n ku ma duli mo.
  2. Kenio to n kebia to, kik daga kekeni so nn n na daga kech to. Mbia n bu kurwe kakil to nko kejipo to daga kaku kowule.

Demu 26

  1. Ekama k kashinte n e nya kebala n kabii. Kebala n kebii daga n bekekarso na e nya kumo ylylya. Kebala n kebii kekarso bee ba la boshin. A daga ekama ka nya en to n broni be ashu be kebala n kebii; benimu mal be kebala n kebii mal daga n ku b kenyi so.
  2. Kebala n kebii bee li dimedi be eyur kudu-any kik, n na wt ele to, jilma ta a la dimedi be kashinte n mobe kumu so be ashe kpra ere. Ku bee tei kenu-n-sa-abar so, kanyiti n kenakpa efuli-anan to, yiri nko ebr be beshumpo be ntuso-ana to, n na tei. Durnya be efuliana be knkowule be kebawt kik n kabene wushi e baa wt.
  3. Benawura-ana k kashinte n ekpa n bu lara kebala n kebii be ekpa n ku daga bumobe mbia.

Demu 27

  1. Ekama k kashinte mobe kumu so n e ti wr mobe baasa be adankareshe n na ti ji adankare be as l so n kabre be kach be kinishi buwi be kenyi be tun.
  2. Ekama k kashinte n ekpa n e ku mobe kumu so n kebele be kushu.

Demu 28

A daga n ekama e nya dimedi n efuli-ana kik be kebawt, n kashinte n kumu so be ashe n a w keyili kpra ere to e kurwe ebi lla.

Demu 29

  1. Ekama k mobe kushu baasa to, bumo to n e bee kii esa lla.
  2. N esa bee bo mobe kashinte n kumu so be ashe so a daga n e baa de mbra so, sa na so e maa tr mo barkasa ko be geshi to, lo e bee wr kusn ku daga n ashe e b abar so nn n y-n-n-y be kebawt e nya edesekpa baasa to.
  3. Kashinte n kumu so be ashe ere ma daga ku wr amo m foe ekpa kanan durnya be efuli-ana be knkowule yili kumo nna.

Demu 30

Sh ma w kawol ere to a ini fan efuli ko pkele, baasa nko esa ko dawule pey nna, amoso eko ma k ekpa n e wr keshe ko n ku bee jija kashinte n kumu so be ashe n a w kawol ere to.


© The Office of the High Commissioner for Human Rights

OHCHR-UNOG
8-14 Avenue de la Paix
1211 Geneva 10, Switzerland

+41 22 917-9000
udhr@ohchr.org