Universal Declaration of Human Rights - Dagbani ()

ZAL'SHA AN KPASIR' ZSIMDI NI NAGBA YINI ANDUNIA TIGBANA SUNSUUNI

LAHABAL' TUULI

Ylimali, bhigu kam yi yn mali kre ni dariza za n cha sal' mini o kpee sunsuuni faashee ka b ch tab' bbbu ni tab' muxsubu yiru yiru. Din lan pahi, di bi tu ka bliyoli be b nimdi ni. Din nyaaa, di bi lan tu ka zab chxima an ka alifaani gr be b sunsuuni. Yltx' yoya lala n yi dxsi nam tbu, ka bebu k tulaale. Sal-nim yi lihimi em zal' sha an be litaafi ni ka zilsigu ni fabila nabigi m-maan pahi nabili b sunsuuni. Ashee txsigu ni shaawara ni be shli, fabila ni yolitem ka ka di beni.

Din ni ch ka fukumsi ni muxsigu saxim zsimdi ka sokam ti zr' n bahiri o sol' la, di tuya ka ti ni kookali ni ti suhu ni, ka zal' sha ankam be litaafi ni daalifaani tabili sokam. Zal' sha din be litaafi ni lan nyla din tdi aminsi ni zsimdi ka bukaata kam maana.

Tigbana Nagban Yini Laxigu shli b ni bli yublig' Yunaitid Neishins la nim zaa dihi nuu gb ni ka dama b zaa yuya ni di kpasi zal' sha an zaa ny an kpasir zsimdi ni txsigu tigbana sunsuuni. Binnamda Naa yiko puuni, paxa bi gari doo, doo mi bi gari paxa. B zaa la yim. Ni dinzuxu b br' ni yda ni suhupilli be ti sunsuuni, ka ti puha yooi tab' zuxu, ka ylli kam ku nya ti. Din ni kpasi ka zal' sha an be litaafi ni maali sokam buchi, sokam maaimi o nii n karim litaafi ka di kpe o tibili ni venylinga.

Dinzugu, pump,

Jneral Asmbli Laxigu ni di

ti sokam lahabali ka dama

ZAL' SHA AN BE LITAAFI NI NYLA

an ni ni tigbana ni sokam alifaani. Sokam, za n-ti tabli dunia-yili laxigu balibu kam zaim zal' sha an be litaafi ni n-ni waaibu, ka b daliri din ni ch ka a ni bayaana ni achiika: Wulipuhili, Wuliluhili, Nudirigu, Nuzaa, ni luxulikam. Amaa Zal' sha b ni yu ni ti zaasa kpasi maa n-dii mb.

N-dam 1

Sal' la sala. Bhig' be sokam sanimi, din pa la amii. Suhizbo be sokam sani; ka nambxu beni. Suhubhibo mi bi lan k yigunaadam kam sani. Dinzuxu dimb zaa wuhiya ka dama di tu kamaata ka ti zaa yu tab' hali ni ti puuni.

N-yi 2

Zaligu dinkam be litaafi ni nyla din maani yigunaadam bukaata za n cha bhigu polo. Zaligu bi ti soli ni so gahimmi o kpee. Gbampielli ka soli ka o gahim Gbansabilli; doo di bihim paxa; so mi di za o daadiini din par' o n za bbi o taba, o yaa zuxu. So mi di thi ni o bhig' bee o buni bee o dxim dahibarka bee o bilichiinsi zuxu o mali yiko din emdi o kpee bee n zaxsir' o.

Din nyaaa di ka soli ka so em o kpee ni o ti vil' zuxu. un ya-nim nya suma-tali di pirim ni o ya nyaxs' zuxu n lihi em ban na be Soomanji-tali waamaa dabtim ni.

N-ta 3

So di pirim o wxiritali zuxu yli ni o tum tuun shli din gbarigir' bhig' ka zal' sha an be kpe bi ti o ylli. Di veeni ka kookali be sokam sanimi ka fawxili kani.

N-nahi 4

Zaligu bi lan n saxi ni so za o ygunaadam kpee ni o bilaa; dama dabtim daawabu gariya ka di bi pra. Dinzuxu, taali n ny li ni achiika ni nir' khi dabili bee n da o.

N-nu 5

Zaligu bi lan saxi ni b ni so alaka bee fukumsi bixu din ka albarika di tooni ni di nyaaa.

N-yobu 6

Za n cha dunia-yili l bee dunia-yili zaligu polo, soli kani ka b tooi pii kaxili ti so, ka pii dxu n ti so. Ba veeni nudirigu maa ka veeni nuzaa gba.

N-yopin 7

Za n cha zal' sha an be kundi puuni, ylli din dir' tarima dir' bilchina. Sariya dol' la ylimali, di bi doli iri.

N-nii 8

Sariya dibu shee, Gbampilli dini ka la di k ka ch Gbansabilli dini; dama ti zaa la yigunaadam-nima.

N-wei 9

Zaligu bi saxi ni ylwums' chxima zuxu b niim nir' fukumsi, bee n kph' o duu, bee n kar o o yaannim ti' ni, o ba-nim ti ni ka di ka soli.

Pia 10

Zaligu maa lan wuhi ni solibeni ka nir ni b soya n tahi o sariya bn ni di li luxushli ka zualinsi kani, b yi di o sariya ka di bi tixi o nini.

Piniyini 11

  1. Kootu yi di nir' sariya, n yi kph o la sarika, o mali yiko din zabiri oma zuxu, n br lya-nima, ka b zaani o nyaaa; ka naxila un gba nyami ka lala nyla nigbu-duxili.
  2. Zaligu lan yli ni di ka soli ka b ni nir fitiina ka di lan bi tum m birigi tigban shli puuni o ni ia maa zal' shli; bee zal' sha an be litaafi ni. Nir yi tum m-birigi zaligu, b darigi' o tibili la zaligu kundi ni buxsi ni b niim o shm.

Pinaayi 12

Zaligu lan wuhi ni di ka soli, sal-nim zamba puuni, ka b vihi nir' ni b ba ashili shli din ny o dahalali; bee o daaliwumma daashili; bee o yili puuni daashhiya; bee n vihi o washiika sha an ny o dini; bee n b daliri n filim n filim o yoli. Zal sha an be litaafi ni e la sokam nyaaa pa yino k nyaa' ka a eya.

Pinaata 13

  1. Zaligu lan wuhi ni sokam mali soli din gamdi o yubu ti an nuu be zal' sha an zali ni.
  2. Sokam lan mali yiko din yiri o ya, n duri tiduya ka tiligir' o ya na ka taali shli kani.

Pinaanahi 14

  1. Zal' sha an be kpe lan wuhi ni nir mali soli din zadi o nyvili n zr tiligira ka ti shli o ni z n kuli maa nim taxi n deeg' o.
  2. Laabida, unkam yi kpuxi nap lala yi tummi n birigi o tigb zal' shli bee Tigbana zaasa Nagban yini laxigu zal' shli, o ny la o takahi bindi maa, dinzuxu, o ni va o bini.

Pinaau 15

  1. Zaligu din be kpe lan wuhi ni nir' mali yiko din kphiri oma zuliya shli ni o suhu ni gbaai.
  2. Di di pirim shb' bee so suhuyubu zuxu n m so yiko din ni ch ka o tooi kali oma n kphi zuliya shl' puuni o suhu ni yu.

Pinaayobu 16

  1. Zaligu maa lan wuhi ni pax' kam ni doo kam: Kpukpana waamaa Saxaylga mali yiko din kpuxiri bal' shli o suhu ni yu n namdi zuliya o yaa tariga. Zal' sh a din be kpe ni sdi d shm, di sdi pax' gba la lala.
  2. Zaligu lan kpasi yltx' shli. Yda ni yda shee, doo mali soli din kpuxiri o suhuyubu paxa.
  3. Zaligu lan wuh ni doo mini paxa n yi laxim n nam tu. Ni dinzuxu, nama dahilibarka puuni, ni b su d mini pax' zaami.

Pinaayopin 17

  1. Nir mali yiko din zaani o dahalali azichi bee n nyar' shb' pahiri oma zuxu ka b kper' wlima ni.
  2. Dunia ylwumsa un zuxu ni ninvux' yino suhuyubu zuxu, soli kani ka b ni tooi fa nir' daaia.

Pisaayika 18

Bhig' wuhiya ka dama soli kani ka so tooi bbi o kpee. Sokam mali soli din tumdi o yubu ka doli adiini shli din par' o. O suhu yi ti lan j adiini shli o ni doli maa, o lan mali yiko din loori adiini shli din ta o ym. Limama-nim mali soli din kpasir' b daadiini ka jmdi Naawuni b daahakaya tariga ka taali shli kani.

Pishiyinika 19

Zaligu lan kpasi ni yigunaadam kam mali yiko din dir' o suhuyubu daalizama, ka di kun o ni br' luxushli, di yi pa alizan shli din galim.

Pishi 20

  1. Laxigu dinkam gbibi maaligu, litaafi kpasir' li ka e di nyaaa.
  2. Soli kani ka nir' suhu bi gbaai minti shli ka so tooi kum o yaa zuxu muxsir' o ni o kphi di ni.

Pishi-ni-yini 21

  1. Za n cha tigb puuni daalizama ni ny sha zaa, soli kani ka di m so di shaawar' shli, dama zamaatu zaa shaawara n ny li.
  2. Tigb kam mulichi ni yu shli, dina n ny waaibu. B suhuyubu maa ka b maali tumdi tuma.
  3. Litaafi lan kpasi ni gbaaibu yi yn gbaai din vootim' vootir' mali n gbaai gbaaibu din ni za n tum tuma.

Pishi-ni-ayi 22

Zaligu lan kpasi ni sokam mali soli din kuuni o ti zuxu; dama b zali tigb la ni so kam bukaata maani zuxu. Ni dinzuxu, tigb niima nyla tigb zaasa buni, ka di taada kam pa so saandi.

Pishi-ni-ata 23

  1. Zal' sha an be litaafi ni lan wuhi ni sokam tumdi tuma ka bm o suhuyubu tuma din ny din ni s o ka s o mulichi. Sokam lan mali soli din duhiri o yee ka b nyar' tuun suma tir' o.
  2. Nir' wligu bini ni ny shli, di ka soli ka so tooi m o li.
  3. Tumtumdi kam veeni ka o dir' wahala ka b yri o la y' sha din ni saxi o mini o mulichi ka fukumsi ti yn mani di gbaairi o la ka b s o zaligu ni buxsi shm kundi ni.
  4. Tigb kam mulichi mali yiko, ssim soli zuxu, din zaani b dintli laxigu shli b ni bni Siliminsili ni ni Treid Yunins la ka di zabiri b tumtumdib' zuxu.

Pishi-ni-anahi 24

Zaligu lan wuhi ni sokam vuhimi o daahakali tariga ka tummi tuma saha, din nyaaa ka dimmi bee n kperimi kprigu saha.

Pishi-ni-anu 25

  1. Zaligu lan wuhi ni b nam bhigu la sokam zuxu. Ni dinzuxu, sokam mali yiko din bri alaafee soya; dama a laa fee n ny binshxukam. Sokam lan mali yiko din wlindi puzuri ni sutura zuxu, ni yili zuxu, ni dinkam ny din maani ka pahiri bhigu. Za n cha gu-ma daashiya mi polo, ni ksim doro, gbariginsim, daklim, kuriginsim ni dunia yili fukumsi kam, zal' sha an be litaafi ni sdi sokam-mi.
  2. Za n cha bia mini o ma shee, sokam mi ni bia dxibu t, dinzuxu, bia kam, sheeje ni un mi o ba zaa, zal' sha na litaafi ni zani yim ni bia la bia, ni dinzuxu ban mali ba nim ni kuuni ka gamdi ka tigb nuu pa b zuxu shm, ban i b banim gba mali yiko din gamdi lala.

Pishi-ni-ayobu 26

  1. Zaligu lan wuhi ni daadam kam mali yiko din bhindi kar. Gommanti n su yiko ni b y sikuru bihi zuxu ban na piini kar; ka na bi karim n cha katia la, zaa zuxu. Talahi n ny li ni sokam thi o bia sikuru. Tuun basim sikuru-nim bi k ti kam puuni din dolisir' ban zuxuri gr' ne n-ne la, ka b karindi n badi venyliga.
  2. Zal' sha an be litaafi ni yliya, ni di veeni ka basim kam pahiri nir' la ninneesim, ka wuhiri bihi jilima ni suzuda ni bhigu ni yurlim soya ni ny sha; ka ti wumdi kpamb' yligu, ka suxulo be sokam sani ka txsigu be dunia-yili zuliya kam sunsuuni; ni Musulim-nim ni Yisa Nyaanolib' ni chfirnim sunsuuni, ka Tigbana Nagba Yini Laxigu la nia kam pali.
  3. Ba-nim ni ma-nim mali yiko din piiri karbasim shli b suhu ni yu ni b bihi karim. Zal' sha an be kpe wuhiya ni bihi ba-nim ni b ma-nim yubu la ka zaligu kpasi n nya binshxukam.

Pishi-ni-ayopin 27

  1. unkam suhu yu ni o kpasi o kali soya bee o dim din shli, bee o wa wa shli, bee o doli ninneesim so' shli, soli beni ka di lan tooi ni o yubu ka taali kani.
  2. unkam kpasir' oma za n cha basim polo, ni unkam lan kpadi oma za n cha o nya alifaani, soli kani ka so tooi gu di lan soli za n cha o yubu maa polo.

Pihita-ayi-ka 28

Zal' sha ankam be litaafi bil' ni nyla ti zaasa fali, dinzuxu sokam ni tooi nyu bara n bahi a.

Pihita-yini-ka 29

  1. Bbigu shee, sokam mal' la o soli din kpasir' o ka sd' o, ka o bebu mali dako.
  2. Soli kani ka so tooi yli ni o yu oma n-ti yaxi. Ylli yi zani, ka b yn vihi ylli maa, zaligu ni zali shm ka di ti soli ni di doli, n yuli maali ylli maa ka di ta sokam ym.
  3. Di ka soli ka so tooi gbaai gbaaibu ka o gbaaibu maa taxi Yunaitid Neishins bee Tigbana Nagban Yini Laxigu ni buxsi shm litaafi bil' ni.

Pihita 30

Ni di ti sokam lahabali ka dama b bi zali zal' sha an be kpe la nin yino k suxu, sokam zuxu ka b zali a. Dinzuxu, zal' sha an be kpe maa ka bibilim soya zuxu, bee tim soli zuxu. Dinzuxu sokam luxim tibili venyliga n wum ka di chib' o.
© The Office of the High Commissioner for Human Rights

OHCHR-UNOG
8-14 Avenue de la Paix
1211 Geneva 10, Switzerland

+41 22 917-9000
udhr@ohchr.org