Universal Declaration of Human Rights - Bˆ©ti ()


AK‰åK MEMVENDE ENYI‰É A MENGAN BOD

NTOL EBUG

Eyˆ„ˆ± bia noˆ± na fili, sosoo ai mvoe bia so bia olugu biave ekokom mod.

Eyˆ„ˆ± bia noˆ± na fili ya nyol ai a nsisim ene dzom ya mod ose ayi, adzeˆ±e fe, ai na ndimi, tege yene, ebiandi y'akar so e minsingi ai minyanda a minnam.

Eyˆ„ˆ± bia noˆ± na ngomena ayian kala enyiˆ± asu e na bod be za bam nge batibili bo.

Eyˆ„ˆ± bia noˆ± na fulu mbga etam, fulu anyaˆ±, fulu ediˆ± ndzo ene mfi asu mie bod ya minnam.

Eyˆ„ˆ± bia noˆ± na Ak‰çk Memvende Ekuan Elad Meyoˆ± amem na aluman asu na enyiˆ± bod bese etebe etu dzia.

Eyˆ„ˆ± bia noˆ± na abui minnam mbamena ai Ekuan Elad meyoˆ± mo yebe ovaˆ± ye na si ese ebaala memvende m'enyiˆ± ma.

ai na ovaˆ± te otˆ¥bo mbog vom ose.

Binga yen hne na Ekuan Elad meyoˆ± y'anoˆ± Ak‰çk Memvende ya Mengan bod ane zen, ane ndzoˆ± bia yian wulu asu etie fili dzaan. Antoa na a zen te, a ndzoˆ± te nnam ose obele nkil woe, ve da, ntsogan one mbog: olugu etie mod.

Atiˆ± 1

Abiali bod bese, tege ai sesala, bene etie dzia a mis memvende y'enyiˆ±, dzom dzia etu fili nkˆ„bˆ„, fili ntsogan, fili mboan. Ve abiali te, mod ose ayem dze ene abe, dze ene mbeˆ± asu e mod mbog antoa ai mfi na enyiˆ± ewulu mezen mene sosoo.

Atiˆ± 2

Ak‰çk Memvende Enyi‰Ñ ane asu mod ose sesala ase ki. Fam, mininga, mbubua, ebig, Evindi, Ntaˆ±an mod ose tege ai sesala.

Mfa mbˆ„g Ak‰çk Memevende Enyi‰Ñ atele nnam ose etu dzia.

Atiˆ± 3

Mod ose ayian ai enyiˆ± ai e dzom y'akala enyiˆ± dzie. Mod ose akiebe ai etoa fili.

Atiˆ± 4

Mod ose ane mod. Ebi ai etibili bene eki.

Atiˆ± 5

Mod ayian ki ai tun nged.

Atiˆ± 6

Mod ose ane mod e Vom se y'ane, e vom se akwi.

Atiˆ± 7

Mvende ya bi mod ose akyae da. Mvende Y'akala fe bod bese akyae deda.

Atiˆ± 8

Mod ose abele ngul n'ake etsig ntol ya nnam woe nge adaˆ± fe kwi nala n'abe e endegele mezen ya Ak‰çk Memvende ya nnam voe l'akaman ai nye.

Atiˆ± 9

Mbolˆ©, Mekaban, ebi a fuan bine eki.

Atiˆ± 10

Mod ose ane fili, abele fe ngul asili dzˆ„s asu medzˆ„ y'enyiˆ± dzie, amu nda medzo ene engeggama.

Atiˆ± 11

  1. Dzos ya nda medzo etam ave boban a mis mebod tege daˆ± mvende ndo alede na mod abˆ„ evus.
  2. Mod ziˆ± ayian ki ai endegele ntie mvende ya nnam y'ayem ki evus dzie. Ve da, ane evus ane mvende.

Atiˆ± 12

Mod abele ki na abebe enyiˆ± e mod mbog adaˆ± daˆ± mam ya metii ai atii die. Nge mod abebe e ze enyiˆ± mvende y'abi nye.

Atiˆ± 13

  1. A si ndon, mod ose ane ngul y'awulu mbol y'adiˆ±. Sem fe ane mod ose abele ngul atobo e vom ayi.
  2. Mod ose abele ngul y'abole a nnam abiali woe ake tobo mfa se y'adiˆ±. Nge ki akodo e za nnam asu na adugan a nnam abiale woe.

Atiˆ± 14

  1. Nnam eˆ±eˆ±am ene, mod ose ane ngul y'akodo ake dzeˆ± mvoe nnam mfe.
  2. Sesala nge e mod y'akodo abele Medzo ai nnam woe nge ki na akˆ„dˆ„ mvende.

Atiˆ± 15

  1. Mod ose abele nnam abiali abe si dzam suˆ± ai nye.
  2. Ve da, mod ose ane ngul ya fol nnam abiali woe.

Atiˆ± 16

  1. A si fam ai mninga abog bekui ya bod, bebele ngul y'atindi metiˆ± m'alug ai abonde nda bod tege ai sesala - Akyae ane osusua ai amos alug, fam ai minnga bene etie dzia dzia a mis me mvende abog beman y'alug.
  2. Metiˆ± m'alug matinban ve ai nyian fam ai minnga ya badzo na balug.
  3. Nda bod ene tin enyiˆ± asu te memvende me nnane mebele na mekalaga dzˆ„.

Atiˆ± 17

  1. Mod ose ane ngul y'afug akuma yane endie, tˆ„ ane etam to ki ane a nkunda.
  2. Mod ziˆ± abele ki ngul y'afadi akuma mod mbog a fuan.

Atiˆ± 18

Mod ose ane ngul y'atsog ai ayebe aktae die a nnem etere nge ki a nkunda. Afol nyebe osi ki eki.

Atiˆ± 19

Mod ose abele fili ntsogan ai fili nkobo. Asu te mod ziˆ± ayian ki bi endegele asu mintsogan nge kik, mbidan mam etie dzie.

Atiˆ± 20

  1. Mod ose abele ngul y'alad ai nkunda mise ma sie asu elad minnem, mi saala eˆ±eˆ±am azaˆ± menda me bod.
  2. Ene eki na benod m‰çd na anyian ekuan ziˆ±.

Atiˆ± 21

  1. Moan nnam ose abele ngul y'anˆ„ˆ± ngab e mam ya mabebe nnam woe. Etere hm, nge si ti emen, ane dzam tob bod be fe asu na betobo mis, aˆ±u ai melˆ„ moe.
  2. Mod ose abele ngul na sie ngomena a nnam woe.
  3. Edzoe betebe b'osu y'a nnam etii ai nyian e boan be nnam bese bewˆ„g. Edzoe y'atoban a sosoo, a zen be obene-bene ya bebele na beboban akyae nnam watele.

Atiˆ± 22

Mod ose etie dzie abele ngab akuma, a mebugban ya nnam woe, endegeben ane nyiˆ± tege tobo engogˆ„l.

Atiˆ± 23

  1. Mod ose abele ngul asie e vom adiˆ±, e vom ayen mfi. Ve da Mvemde nnam yayian Kaman ai bebo bisye asui na bod be bi esie kom ese.
  2. Mod ose, to fam to mininga, akiebe ai mˆ°an asu esie dzie.
  3. Maan bave mode mayian bo na anyiˆ±, atoˆ± fe nda bod.
  4. Mbo bisye ose ane ngul y'abonde, nge ki, a tiliban ekuan y'akaman a esie dzie.

Atiˆ± 24

Mod ose abele na abii nguma abog y'asie, abog y'asamba, abog y'awae. Ve da, bayian ki vuan moni mewae.

Atiˆ± 25

  1. Enyiˆ±, mod ose abele ngul y'adzeˆ± na atobo mvoe, atoˆ± emien a nda bod dzie; ayian fe ai evoli abog okoan, akus, ayom nge ki abog ane ntet.
  2. Memvende me nnam mayian kala benyia be boan ai boan beben. A mis me mvende moan ane ve moan: nyo abiali a nda alug ane etii dzia ane e nyo abiale a nseˆ±.

Atiˆ± 26

  1. Akomondo ya nnam ai a be sikulu, ayege ntˆ„g bine fili asu mod ose, etie dzia ane ayege nen.
  2. Akomondo ya nnam ai ayege sikulu bene asui na bod beyem baala memvende y'enyiˆ± a ntilan ekuan elad meyoˆ±: anyiˆ± fufulu, atobo mbga, anyiˆ± mvoe.
  3. Be bonde bebele ngul y'atob zen ayege, zen akomondo asu boan baban.

Atiˆ± 27

  1. Mod ose ane ngul y'anonˆ± ngab ekpee mekeˆ± ya nnam, a dzeˆ± me zen ya make ai nnam osu, amu mebugban yete mene fe e woe.
  2. Mod ose abele na akaman ai e dzom se abonde akeˆ± die ayˆ„b.

Atiˆ± 28

Mod ose abele na ayidan na Ak‰çk Memvende y'ave mod fili di ayaman si ese.

Atiˆ± 29

  1. Mod ane enodi na adzala mam ya nnam nge ayen na nnam one dzam kom enyiˆ± dzie.
  2. Fili ene asu mod ose. Ve da Mvende y'akar bia biki bine asu oluga ebod bewog ai asu nnan asui na enyiˆ± etoba oveves.
  3. Ebelan Ak‰çk Memvende di y'ayian toban ai ntsogan ai nyian Ekuan Elad Meyo‰Ñ.

Atiˆ± 30

To mod mbog, to nkunda, to nnam ziˆ± obele ki na obˆ„ mam me fe m'atoban ki ai Ak‰çk Memvende di.


© The Office of the High Commissioner for Human Rights

OHCHR-UNOG
8-14 Avenue de la Paix
1211 Geneva 10, Switzerland

+41 22 917-9000
udhr@ohchr.org